Crocussen

Ons eerste huis

Kan meditatie je een nieuw zicht geven op onze maatschappij en aarde?  

 

Deze vraag komt van een vriend die me wanhopig mailde: ‘De maatschappij wordt steeds harder en kouder. Politiek lijkt alleen nog maar te gaan over wie het hardste kan schreeuwen en ruzie maken. En de techniek lijkt alles af te willen pakken wat we zelf nog kunnen. Hoe kan meditatie helpen om nog een gezond perspectief te blijven zien? Als je beseft hoe wij met de aarde omgaan, dan word ik er echt ziek van. Kan meditatie je een nieuw zicht geven?’

Een tijd lang heb ik ook met deze vraag rondgelopen. Ik weet uit ervaring dat de krachten die  meditatie losmaakt pril en kwetsbaar lijken, maar dat ze tegelijkertijd van zo diep komen dat ze onoverwinnelijk blijken te zijn. Maar hoe dat ervaarbaar maken voor iemand die zo wanhopig is? Maak ik me niet belachelijk als ik erover schrijf omdat het dagelijks nieuws op het tegendeel lijkt te wijzen? Ook Facebook, dat toch bedoeld was om ons dichter bij elkaar te brengen, bestaat momenteel voor een groot gedeelte uit scheldpartijen. Goed om je gal te spugen, maar schieten we er iets mee op als het, zoals nu vaak het geval is, gebeurt vanuit een hard ego, alleen om de ander te kwetsen en zelf te winnen?

 

Golgotha

Ik besloot mijn vriend te bellen. Hij is altijd warm, hartelijk en sociaal betrokken geweest. Ook is hij christelijk opgevoed maar heeft er momenteel niet zoveel meer mee. De persoon van Jezus vindt hij nog inspirerend en hij noemt Jezus nog steeds een echte sociale rebel, maar hij is het niet eens met wat de kerken van hem hebben gemaakt.

Omdat ik weet dat een christelijke opvoeding vaak diepe sporen achterlaat, belde ik hem en probeerde vanuit die achtergrond met hem te praten. Hij was immers ook opgegroeid met de inspiratie van Pasen. Maar zijn antwoord was meteen: ‘Ik voel me eerder op Golgotha. In wat voor wereld leven we toch!? Alles is zwart om me heen. Het is alsof alles waar ik hard voor gestreden hebt van me wordt afgenomen. En naar wie gaat het? Wie krijgen de bonussen? Niet de mensen die het goede doen, wel de gokkers met flitsgeld.’ 

Het was duidelijk dat we elkaar even moesten zien. We maakten een afspraak voor een stevige wandeling in het Amsterdamse bos. Het was koud, maar hij had er wel zin in. Dat zou misschien – zoals hij zei – zijn zinnen kunnen verzetten. Even weg van ‘al dat gedoe dat hem alleen maar boos maakte’.  

 

Wandelen in de voorjaarskou

Al wandelend  in de voorjaarskou vroeg ik op een gegeven moment of ‘al dat gedoe dat hem alleen maar boos maakte’ ook buiten hem bestond. Hij keek me woedend aan; ‘Wat een belachelijke vraag. Natuurlijk bestaat dat ook buiten  mij. Dat kun je toch iedere dag in de kranten lezen. Of denk jij soms dat het allemaal nepnieuws is?’ Nee, daar waren we het al snel over eens. En ik kon hem ook mijn visie uitleggen: ‘Natuurlijk is het niet allemaal nepnieuws. Er is veel aan de hand op onze planeet. Maar wat precies, dat is niet duidelijk. En bij de keuze die ik maak om informatie te krijgen speel ik zelf ook een grote rol. Kies ik een linkse of een rechtse krant? Welke personen laat ik toe als vrienden op mijn Facebook? En waarom kies ik die? Alleen maar om bevestigd te worden in wat ik toch al weet? ‘

Het werd een interessant gesprek. Het bos was groot genoeg om voortdurend nieuwe paden te kiezen, maar ons gesprek volgde één richting: antwoord proberen te vinden op de vraag welke rol je zelf speelt als het gaat om informatie te vinden over wat er in de maatschappij aan de hand is. Een grote rol, daar werden we het na een tijdje wel over eens. Een allesbeslissende rol? Daar konden we het niet over eens worden. Het bleek dat ik mijn eigen rol groter inschatte dan mijn vriend. Die meende nog veel te kunnen noemen wat ‘objectief, zonder twijfel, echt waar is.’

 

Krokussen in de sneeuw

Wat doe je na een paar uur wandelen? Je zoekt een lekker plekje op waar je nog even van de natuur kunt genieten. We hadden geluk. Aan de bosrand begon een parkachtig gedeelte en daar gingen we zitten. Het bankje was koud, maar vóór ons zagen we iets unieks: een veldje met de eerste voorjaarskrokussen. Uit de donkere grond, tussen de bladeren en wat sneeuw door hadden zij de weg naar boven gevonden. We keken elkaar aan en werden er stil van.

Mijn vriend wilde meteen een hele oratie hierover beginnen, maar ik zei: ‘Zullen we eens doen zoals Cézanne deed?’ Mijn vriend fronste zijn wenkbrauwen, maar ik kon hem uitleggen wat deze pionier van de moderne schilderkunst deed als hij naar buiten trok om te schilderen. Hij ging hij dan eerst een lange tijd stil zitten kijken en luisteren. Niet denken, gewoon ruiken, kijken, horen. Hij voelde zichzelf dan soms als een dier dat de omgeving verkent, vertelt hij in zijn dagboek. Maar wat een informatie krijg je dan! 

Mijn vriend wilde het experiment wel met me proberen, maar al snel bleek dat het hem niet lukte om gewoon even stil te zijn. Alles woelde in zijn hoofd rond, zei hij. En hij zat maar met zijn knieën te wippen. ‘Gewoon eerst de krokusjes tellen,’ adviseerde ik hem. Dat vond hij een vreemd advies. Het deed hem denken aan zijn vrouw die hem, als hij niet kon slapen, adviseerde om ‘schaapjes te tellen’. ‘Maakte dat jou rustig?’ vroeg ik hem? Dat kon hij wel beamen. Het vroeg concentratie, maar niet zo dat je er hoofdpijn van kreeg. Je viel er feitelijk gemakkelijk van in slaap.

 

Gevoel van thuis

Mijn vriend ging krokusjes tellen en gebaarde na een tijdje dat het goed ging. Hij concentreerde zich en je kon aan zijn gezicht zien dat de krokusjes hem gingen verrassen. Iedere bloem bleek anders. Tien minuten bleven we zo in stilte zitten en er waren momenten dat we echt, bijna gedachteloos, konden genieten. De vrieskou die nog in de lucht hing, zacht getjilp van vogeltjes die elkaar opzochten, krokusjes, voorjaar. Heerlijk. 

We gingen een café binnen om nog wat op te warmen en na te praten. ‘Zoals ik het nu zie,’ zei mijn vriend bij het afscheid, ‘is de natuur toch echt ons eerste huis. Daar kunnen we op vertrouwen. Dat buiten zijn in de natuur heeft me goed gedaan. En dat voorjaarsgevoel! Wat we ook doen, al plukken we alle bloemen om op de veilingen te verkopen, het voorjaar is niet tegen te houden.’ En na een tijdje: ‘Dat geeft toch ook een soort gevoel van vrolijk Pasen.’

En opnieuw, na een tijdje zwijgen: ‘En al dat gedoe in de maatschappij…’. Hij zag hoe ik hem aankeek: ‘Dat gedoe in mijn hoofd bedoel ik natuurlijk.’  We konden er om lachen en namen afscheid met een vriendschappelijke omhelzing.  

 

Reacties zijn welkom via ojas@vgamsterdam.nl

programma

Leesgroep Meister Eckhart
02 september 2019
Meditatie
10 november 2019
Ontkiemend plantje
22 september 2019