Wandelen in de sneeuw

Een rustpunt in je dagelijks leven

Waarom zoveel aandacht geven aan je ademhaling?

Uit reacties op mijn blogs blijkt dat wij het moeilijk hebben om het belang in te zien van aandacht voor je ademhaling. Iemand schreef me: Kun je je niet beter op je brein concentreren? Volgens de huidige wetenschap begint en eindigt in je brein het leven: ik ben mijn brein, toch!? Dat zijn interessante vragen die ik in mijn leven goed herken. Vroeger meende ik ook dat het direct veranderen van mijn denken – door mooie boeken te lezen bijvoorbeeld –‘mijn geest zou zuiveren en verheffen’. Boeken lezen leek een korte weg naar een verdiept spiritueel leven.

Mooi niet. Er was zoveel te lezen en zoveel cursussen te volgen, zoveel leraren boden zich aan, er werden zoveel keuzes en richtingen aangegeven, dat ik er alleen maar onrustiger van werd en wanhopig. Ik kon niet kiezen. Alles leek aanvankelijk wel even aantrekkelijk, goed en mooi, maar na een tijd praktiseren viel alles tegen en scheen er uiteindelijk niets over te blijven.

Tot ik mijn ademhaling als rustpunt ontdekte. Of beter gezegd: tot ik ontdekte hoe rustige  en ontspannen aandacht voor mijn ademhaling me alles gaf waar ik naar verlangde. Dat moet ik natuurlijk even uitleggen, want wij westerlingen hebben daar erg veel moeite mee. Dat past helemaal niet in onze traditie. Hoe kan aandachtig op je adem letten de sleutel zijn tot een gelukkig, gezond en spiritueel leven?

In de oosterse meditatie en  lifestyle tradities hebben ze hier minder moeite mee. ‘Ga met je aandacht naar je ademhaling’ is het eindeloos terugkerend advies. Of je je nu bezighoudt met Yoga, Taiji, Qigong, Wushu, Do-In, Vipassana, Zen, het advies is altijd om je op je adem te concentreren. Waarom? Het belangrijkste argument is steeds: hier vind je je rustpunt.

 

Altijd aanwezig

Dat is een argument dat ook voor ons gemakkelijk te begrijpen is. Een innerlijk thuis, een plek van rust en stabiliteit is belangrijk in je leven. Ontspannen  rust geeft je een gevoel van geluk en welzijn. Maar waar vind je dat? En hoe? Niet gemakkelijk. Onze gedachten en gevoelens zijn voortdurend in beweging. Zelfs wanneer er geen aanleiding toe is en je rustig met iemand zit te praten, in de trein spelletjes op je smartphone speelt, op sneeuwvakantie bent, in de voorjaarszon op een terrasje zit, het blijkt moeilijk dit rustpunt te vinden.

Alles kan een prikkel – van binnen of van buiten - zijn om je af te leiden. Je zit rustig thuis en je hoort een bliep op je smartphone. Weg rust. Je herinnert je iets waar je boos over was en wat je nog bezig houdt,  de harde lawaaierige beat van de buren begint weer te stampen, je moet nog boodschappen doen voor het avondeten, de kinderen komen onverwacht vroeg  thuis, de belastingaanslag ligt nog ongeopend op tafel. Zowel in je als om je heen is de wereld in verandering en daar moet je ook voortdurend op reageren. Niets is stabiel, alles verandert voortdurend. Waar heb je nog houvast aan? Waar kun je nog echt van op aan?  

Oosterse wijsheid leert ons: als er in deze wereld iets is waar je van op aan kunt zolang je leeft dan is het je ademhaling. Overdag of ’s nachts, wakker of  slapend, thuis achter je computer,  op een terrasje of zwemmend onder water, je ademhaling verlaat je nooit. Wat er ook gebeurt, je ademt altijd. Dat geeft houvast. Zoals een vriendin me laatst zei:‘ Zolang je leeft is je ademhaling stabieler dan je hechtste relatie  of het best belegde vermogen. Je ademt altijd. In welke verdrietige, gespannen of wanhopige situatie je ook verkeert, je ademhaling is er bij. Die laat je nooit in de steek.’

 

Een betrouwbare graadmeter

Wat oosterse wijsheidstradities ons ook leren is: er is haast geen betere thermometer voor je gemoedstoestand dan je ademhaling. De manier waarop je ademt geeft veel signalen over hoe je  je voelt. We kennen dat bijvoorbeeld bij woede. Iemand die woedend is kan ‘briesen van woede’. En het helpt als je je daarvan bewust bent. Op cruciale momenten, als je erg boos bent bijvoorbeeld, kan dit net hetgeen zijn waardoor je je zelfbeheersing bewaart.

Door waar te nemen hoe je ademt, kun je vaak ook merken dat je toch iets meer gespannen of gestresst bent dan je besefte. Dat kan je helpen even pas op de plaats te maken en gas terug te nemen om je aandacht naar jezelf te brengen. Soms houd je van spanning je adem in, bijvoorbeeld als je een prik krijgt of een pijnlijke medische behandeling. Vanuit meditatief, oosters perspectief  is het dan vanzelfsprekend dat je ontspannen blijft doorademen.

In een yogales oefen je dit ook keer op keer. Wanneer je op een moeilijke manier je lichaam strekt, en daarbij soms ook nog moet draaien, vergeet je al gauw te ademen. ‘Blijf doorademen’, herinnert de docent je dan en het strekken wordt geleidelijk aan gemakkelijker. En dit begint nu ook door te dringen in de reguliere gezondheidszorg in het westen. Bij een pijnlijke behandeling zal de verpleegkundige nu ook vaak zeggen: ‘Blijf doorademen. Zucht even diep door’. Het helpt om de pijn te verminderen.

 

Aandacht helpt

Hoe werkt dit? Terwijl je niets doet, gebeurt er toch wat! Dat is het bijzondere van de oosterse benadering en een van die geheimen waar onze westerse manier van denken moeilijk vat op krijgt. Terwijl je je aandacht naar je adem brengt, verminder je namelijk de aandacht en energie die je aan andere zaken schenkt, inclusief aan angstige gedachten, zorgen en gevoelens.

Je kunt bijvoorbeeld bang worden als een verpleegkundige je een injectie gaat geven, maar door rustig op je adem te blijven letten, verschuif je de aandacht van angst naar ontspannen ademen. De angst krijgt dan minder  voedingsbodem en verdwijnt soms helemaal uit het blikveld. Je kunt dan ontspannen blijven zitten terwijl de verpleegkundige zijn of haar werk doet. Ook in een ziekenhuisafdeling, misschien vol vreemd apparatuur en posters aan de wand waar je niet vrolijk van wordt, kun je op deze manier  toch een rustpunt vinden. En dat helpt het genezingsproces. Daar is men het nu ook in de reguliere geneeskunde wel mee eens.  

 

Reacties zijn welkom via blog@vgamsterdam.nl

programma