afbeelding papegaaien

Opmerkzaam leven

Het lijkt wel of ik een innerlijke ‘YouTube’ heb waaruit verloren gewaande clips geactiveerd worden zodra ik aan een thema werk. Zo roept het thema ‘hier-nu in meditatie’ herinneringen op aan een inspirerend boek dat ik eens gelezen heb. Het was het boek ‘Eiland’, in de jaren ’60 een bestseller van Aldous Huxley. Waarom ik daaraan denk? Op dat eiland leven papegaaien die getraind zijn om de bewoners voortdurend aan het hier en nu te herinneren. Zij roepen voortdurend: ‘Attentie, Attentie, Hier Nu’.

Aldous Huxley schreef dit boek op het einde van zijn leven als een tegenhanger van zijn zwartgallige dystopie ‘Brave New World’ dat hij midden jaren dertig had geschreven. Het is het verhaal van de cynische journalist Will Farnaby die schipbreuk leidt en half dood op het strand van het Polynesische eiland Pala aanspoelt. Het blijkt een mysterieus  eiland te zijn met een heel eigen half-boeddhistische cultuur. Op het moment dat twee kinderen die op het strand spelen hem daar ontdekken hoort hij een vogel roepen: ‘Attentie. Attentie. Hier Nu’. Het is het begin van een boeiende ontdekkingsreis in een cultuur die, zoals Aldous Huxley in zijn voorwoord schrijft, ‘de laatste fase van de mensheid beleeft’ en daarvoor inspiratie zoekt bij de Westerse Logos en Oosters Taoisme en Boeddhisme.

Wat Farnaby vooral opvalt is dat de bewoners van Pala een vrijgevochten leven leiden en er daarbij altijd naar streven ‘in het moment’ te leven. Wat het leven ook biedt, ze gaan er de confrontatie mee aan. Lijden, dood, ziekte - ze zien dit direct in de ogen. Maar ze hebben ook een vrije seksuele moraal en genieten er zonder schuld of schaamte van. Ook experimenteren ze met psychedelische drugs. Maar altijd in een meditatieve staat: ze willen alle omstandigheden helder en bewust beleven en zo ook altijd sterker zijn dan drug en seks, altijd sterker dan ziekte, dood en lijden. Door te leven in het ‘hier en nu’ lukt hen dat.

Terwijl Will Farnaby  zichzelf er voortdurend op betrapt op de automatische piloot te gaan en, als het even moeilijk wordt, niet te kijken naar wat er in feite gebeurt maar te vluchten in dagdromen, merkt hij dat de eilandbewoners dit wegdrukken of ontkennen van de actuele werkelijkheid te boven zijn gekomen. In gesprekken  met hen wordt duidelijk dat ze dit maar lastig vinden omdat, zoals zij zeggen, ‘alles wat wij wegdrukken en niet willen zien toch weer op een anderen manier boven komt.’ Daarom is het volgens hen beter alert te blijven, opmerkzaam op waar hun aandacht naar toe gaat, aanwezig te zijn bij datgene wat in hun innerlijk leven en hun omgeving te ervaren valt.

Farnaby ontdekt dat door bewust in het heden te leven je niet meer wordt meegesleurd door wisselende emoties en zwalkend denken. ‘Blijf je door je denken en voelen gefascineerd, dan kun je nooit volledig aanwezig zijn in het heden. Je bent dan immers altijd bezig met je gedachten en emoties en die woelen altijd in het verleden of lopen vooruit op de toekomst in talloze zelfgemaakte films. Als het heden je hierdoor ontgaat, let je niet op datgene wat er in je en om je heen gebeurt en word je in de maalstroom van gebeurtenissen meegezogen. En dat creëert onnodige frustratie en pijn en dan verliest het leven alle zin.’

Maar door Opmerkzaam te leven, leef je hier en nu in een verruimend Bewustzijn en dat creëert ruimte om zinvolle keuzes te maken en vrij te leven. Het creëert ook rijkere ervaringen en dankbaarheid. Fannaby ontdekte dat toen hij een keer werd uitgenodigd aan een maaltijd bij een van de bewoners. Als een goed christen wilde hij voor het eten de ogen sluiten en een dankgebed tot God uitspreken, maar zijn tafelgenoten raadden hem dat af. Door op zo’n moment aan de ‘Vader in de Hemel’ te denken, zeiden zij, zou hij misschien de geur en kwaliteit van het voedsel missen en niet eens beseffen welke vruchten van de aarde hij op dat moment tot zich nam.  

 

Toen ik dit onlangs aan een vriendin vertelde die  een mindfulness training had gedaan, was zij verbaasd dat Aldous Huxley hier al over had geschreven. Wat ze me vertelde was: in zo’n training doe je op een gegeven moment een ‘stille eetmeditatie’: volledige aandacht geven aan wat je eet. ‘Maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan, want je wordt snel afgeleid door je gedachten of door een frustrerende emotie die voorbij vliegt. Dan ben je meteen ergens anders, niet meer aan tafel en dan weet je ook niet meer wat je eet of met wie je aan tafel zit. Het vraagt heel wat aandacht om opmerkzaam te blijven op wat je eet. Maar dan heb je ook wat. Want wat er dan gebeurt is dat je beter proeft, langzamer gaat eten en – zoals dat heet -  een veel rijkere eet-ervaring hebt.’ Toen ik haar vroeg of dat nog gevolgen had gehad voor haar eetgewoontes daarna zei ze: ‘Ik kijk tegenwoordig onder het eten niet meer op mijn smartphone. Met meer aandacht en offline eten, dat is toch wel veel lekkerder.’ 

Reacties zijn welkom via blog@vgamsterdam.nl

programma