Robotisering en werk

Robotisering en werk

Gaan robots voor ons allemaal werken? Of voor de happy few?
 

In de fabriek wordt al decennia gebruik gemaakt van robots. In zo’n gestructureerde omgeving is de inzet van robots goed controleerbaar. Ze voeren series vastomlijnde taken uit die de mens zwaar of repetitief werk uit handen neemt. Maar ze treden nu ook buiten de muren van de fabrieken. Door de toenemende veelzijdigheid van robots en snel verbeterende navigatiesystemen, kunnen ze steeds beter omgaan met de rommelige wereld van de mens.

De mogelijkheden van robotisering zijn talrijk. Samenwerking tussen mens en robot kan werk verlichten en banen interessanter maken. De inzet van zorgrobots bijvoorbeeld, zou er toe kunnen leiden dat verplegend personeel meer tijd overhoudt voor de menselijke interactie met patiënten. Maar er zijn ook schaduwkanten.

Bijna 50% van de hedendaagse werkgelegenheid kan in de komende jaren verdwijnen door automatisering, aldus een beroemd onderzoek van Oxford University. Dat is zeker niet beperkt tot handarbeid: al het werk dat gereduceerd kan worden tot definieerbare, herhaalbare taken, staat op de tocht. Ook het werk van bijvoorbeeld boekhouders, juristen en sportverslaggevers wordt steeds meer geautomatiseerd.

 

Een ethisch vraagstuk

Het is niet per definitie problematisch als de saaie delen van banen worden uitgevoerd door technologie. In het utopische scenario werken robot en mens zij aan zij, produceren ze samen meer welvaart en hoeven mensen minder te werken. Maar in het dystopische scenario is robottechnologie in handen van een klein aantal bedrijven. Met een monopolie op deze productiemiddelen, komt geproduceerde welvaart niet ten goede aan allen maar aan de aandeelhouders. Daarnaast maakt afnemende werkgelegenheid dat de machtspositie van de werknemer nog zwakker wordt. In dit dystopische scenario stevenen we af op een neo-feodalistische verhouding tussen arm en rijk.

Het thema robotisering is daarom niet in eerste instantie een technologisch vraagstuk maar een ethisch-maatschappelijk vraagstuk. We kunnen en zullen als samenleving moeten beslissen hoe we de toekomst willen vormgeven met nieuwe technologische middelen. Dit betekent dat we ons moeten betrekken op vragen als: Hoe richten we het onderwijs in opdat mensen worden voorbereid op een continu veranderende economie? Hoe verdelen we de welvaart die robots produceren? Hoe zorgen we dat mensen in hun levensonderhoud kunnen voorzien als er minder banen zijn? Werk is meer dan geld verdienen, het geeft ons ook voldoening omdat we iets bijdragen aan de samenleving. Hoe gaan we daarmee om als banen verdwijnen? Moeten we dan de relatie tussen werk en inkomen heroverwegen?

 


 

Café VG

De VG-Amsterdam wil de ethisch-maatschappelijke vraagstukken die technologisering met zich meebrengt over het voetlicht brengen. Dat doen we met een serie evenementen. De eerstvolgende is een gesprek over robotisering en werk tijdens het VG Café op zondag 8 april. We nodigen je van harte uit deel te nemen.

Initiatiefnemers van dit programma: Tessel Renzenbrink, Patrick Dirks en Joyce Pijnenburg

Locatie: Splendor, Nieuwe Uilenburgerstraat 116, Amsterdam

 

Voor een meer uitgebreide beschrijving over het robotsvraagstuk, lees het artikel Whether Robots Will Take Our Jobs Is Up to Us van Tessel Renzenbrink.

Beeld: Stephen Chin. Creative Commons BY 2.0